wersja dla osób niedowidzących tekst + kontrast

Limfo Info dla medyków.

Manualny drenaż limfatyczny


Wykaz artykułów:

l.p.tytułostatnia
aktualizacja
1.Manualny drenaż limfatyczny - wprowadzenie2014-12-29 09:33:16
2.Mechanizmy przeciwobrzękowego oddziaływania manualnego drenażu limfatycznego.2014-11-02 09:33:00
3.Manualny drenaż limfatyczny w fizjoterapii, sporcie, kosmetyce i relaksacji
- cz. 1 : mechanizmy oddziaływania.
2015-01-29 14:04:45
4.Manualny drenaż limfatyczny w fizjoterapii, sporcie, kosmetyce i relaksacji
- cz. 2 : zastosowanie w kosmetyce, relaksacji i sporcie.
2015-04-15 07:18:23
5.Manualny drenaż limfatyczny w fizjoterapii, sporcie, kosmetyce i relaksacji
- cz. 3 : mniej znane zastosowania w medycynie
2015-08-31 07:38:39

Manualny drenaż limfatyczny w fizjoterapii, sporcie, kosmetyce i relaksacji
- cz. 3 : mniej znane zastosowania w medycynie

( Ostatnia aktualizacja: 2015-08-31 07:38:39 )

Autor: Sebastian Biały

Niniejszy tekst stanowi trzecią cześć artykułu Manualny drenaż limfatyczny w fizjoterapii, sporcie, kosmetyce i relaksacji.

...Największym obszarem zastosowania MDL jest oczywiście medycyna. Ze względu iż Vodder nie był lekarzem, jego w znacznej mierze intuicyjna terapia bardzo długo nie potrafiła się przebić do świata medycyny. Dopiero po ok. 30-tu latach, za sprawą zainteresowania się nią niemieckiego lekarza dr Johanesa Asdonka udało się zainspirować fizjologów i anatomów do podjęcia próby naukowego wytłumaczenia, obserwowanych klinicznie, efektów terapii. Przyjęcie MDL jako metody terapeutycznej (i uznanie jej za refundowaną – Niemcy: 1974r), miało miejsce na podstawie terapii wtórnych obrzęków limfatycznych kończyn. Od tego czasu wiele się zmieniło, efektem czego dziś MDL stosowany jest w wielu dziedzinach medycyny oraz w sporcie (nie wspominając o kosmetyce czy relaksacji, które towarzyszyły tej metodzie od początku). Omówienie zastosowania MDL w terapii obrzęku limfatycznego jest przedmiotem wielu opracowań, Dlatego autor tej pozycji pragnie przybliżyć mniej znane zastosowania tej terapii.(17,18,19,20,21,22)

Jednym z takich zastosowań jest wykorzystanie MDL w leczeniu bólów głowy, w tym także o charakterze migrenowym. Pozytywne oddziaływanie MDL w takich przypadkach jest faktem, natomiast nie wiadomo do końca, który z mechanizmów wykorzystywanych przez tą terapię odgrywa tu kluczową rolę. Można przyjąć iż każde z oddziaływań jest bardzo istotne – zarówno rozległy efekt wagotoniczny (pobudzenie układu przywspółczulnego) i osiągane obniżenie reaktywności organizmu, jak również rozluźnienie mięśni poprzecznie prążkowanych i dalsze zwiększenie oddziaływania przeciwbólowego z odruchów układu somatycznego. Nawet oddziaływanie stymulujące motorykę naczyń limfatycznych nie jest tu pozbawione sensu, mimo iż w samym centralnym układzie nerwowym nie występują naczynia limfatyczne (ponieważ bariera krew-mózg nie pozwala na przesączanie się białek, stanowiących balast limfonośny – balast obowiązkowo limfatyczny). Wiadomo natomiast iż sporo tętnic oraz większe żyły, posiadają własne naczyńka limfatyczne odprowadzające limfę ze ścian tych naczyń (vasa vasorum). Może to mieć niebagatelne znaczenie w przypadku napadowych bólów głowy na tle naczynioruchowym, w trakcie których może dochodzić do chwilowego zwiększenia przepuszczalności naczyń krwionośnych. O. Schreiner i G. Bringezu w podręczniku limfologicznym piszą że podwiązanie pni szyjnych powoduje powiększenie przestrzeni okołonaczyniowej w mózgu (przestrzeń Vierchowa-Robina) – co Földi wykazał na psach. Wspomniani autorzy proponują postępowanie rozpoczynające się od opracowania centralnego następnie opracowanie twarzy ze szczególnym uwzględnieniem okolicy oczu, potem opracowanie głowy i karku. Całość zabiegu zakończona jest opracowaniem jamy ustnej (o ile stan pacjenta pozwala). Czas trwania takiego zabiegu w fazie ostrej (faza ostra nie stanowi przeciwwskazania) wynosi 45 - 60 minut. Krótsze opracowanie nie przynosi tak dobrych efektów – poszczególne chwyty muszą być wykonywane ze szczególną starannością: wolno, miękko i rytmicznie – a to zajmuje sporo czasu. W fazie przednapadowej, po wystąpieniu aury (u tych pacjentów u których ona występuje) zaleca się identyczne postępowanie, ponieważ mechanizmy napadowe zostały już uruchomione. MDL można także stosować profilaktycznie w okresach międzynapadowych, jednak w tym przypadku jest on w większym stopniu nakierowany na rozluźnienie mięśni poprzecznie prążkowanych (zwłaszcza podpotylicznych) i zajmuje ok. 30 minut. Można wówczas także rozważyć zastosowanie innych form terapii o podobnym działaniu. Nie należy jednak zapominać o tym iż MDL jest tu wyłącznie terapią uzupełniającą.(23,24)

Dużo większą świadomością społeczną (w odniesieniu do personelu medycznego) cechuje się zastosowanie MDL w stanach pourazowych. Standardowe postępowanie po urazach typu stłuczenie czy skręcenie obejmuje np. wczesne zastosowanie zimna, MDL oraz kompresjoterapię i coraz częściej jest stosowane w tym kształcie. Krioterapia ma na celu ograniczenie dalszego wynaczyniania krwi, obkurczenie tkanek i poprawę resorpcji żylnej. MDL służy oddrenowaniu wysięku i ewentualnie powstałego krwiaka, natomiast kompresjoterapię stosuje się celem dalszego ograniczenia przesięku, poprawy resorpcji żylnej i rozprowadzenia nacieczenia obrzękowego w rejony nieuszkodzonych naczyń limfatycznych. W Niemczech stosuje się także tą metodę w stanach po urazach kręgowych czy nawet czaszkowych. Redukcja występujących lokalnie obrzmień, ewakuacja elementów ewentualnych krwiaków – dają działanie odprężające tkanek, obniżając w nich patologicznie podwyższone ciśnienie. Dodatkowo można wywrzeć działanie obniżające ból i rozluźniające mięśnie (np. obręczy barkowej). Warunkiem jest tu oczywiście możliwie szybkie wkroczenie z tą terapią, gdy nie doszło jeszcze do wtórnych zmian tkankowych. Warto zaznaczyć iż wczesne wkroczenie z terapią MDL sprzyja ograniczeniu procesów zapalnych, zwłóknienia tkanek (do którego dochodzi przy zaleganiu białek w przestrzeni śródmiąższowej), niweluje ból i zwiększa zakres ruchomości – czyli daje podstawę do szybszego wkroczenia z pozostałymi elementami rehabilitacji. Obserwacje czynione na Medizinische Hochschule w Hanoverze pokazują, że można stosować MDL po urazach czaszkowych we wczesnym okresie pourazowym, gdy pacjenci znajdują się jeszcze w stanie apalicznym (bez kontaktu z otoczeniem). Zaobserwowano wówczas iż zastosowanie MDL ogranicza niekontrolowane ekspresje motoryczne.

Innym przykładem stosowalności MDL są choroby naczyń. Takie jednostki jak przewlekła niewydolność żylna czy uszkodzenie bądź dysplazja naczyń limfatycznych – często bywają przedmiotem badań i publikacji. Jako ciekawostkę (dla początkującego terapeuty limfatycznego) można przytoczyć zastosowanie MDL w przewlekłym niedokrwieniu tętniczym. Mogłoby się pozornie wydawać iż mniejszy przepływ krwi to mniejsza możliwość obrzęku. Tymczasem po przekroczeniu pewnej granicy niedokrwienia – jest odwrotnie. Mniejszy przepływ krwi przez naczynia tętnicze powoduje także spadek ciśnienia filtracyjnego w kapilarach krwionośnych, co może powodować hypoksję (niedotlenienie tkanek). W wyniku skomplikowanych reakcji dochodzi do uszkodzenia endotheliocytów (komórek śródbłonka naczyniowego), co jest przyczyną mikroangiopati, która dotyka także kapilarów limfatycznych. W wyniku takiego uszkodzenia części naczyń włosowatych może dochodzić do zwiększonego przesączania się elementów osocza do przestrzeni śródmiąższowej, a pojawiające się także uszkodzenie kapilarów limfatycznych – powoduje zaburzenie odprowadzania tego przesączu. Czasem bywają przypadki zaburzenia ukrwienia w wyniku miejscowego zwężenia jakiejś tętnicy. Takie przypadki mogą być poddane zabiegowi obejścia („bajpas”) Wówczas z jednej strony może występować mikroangiopatia, z drugiej zaś – naczynia kapilarne, które przez lata przystosowywały się do prowadzenia krwi w warunkach niedokrwienia, nagle otrzymują większą ilość krwi. Wykształcone przez lata mechanizmy zwiększające przepuszczalność tych naczyń nie mogą się nagle zmienić. Z jednej strony występuje tu więc nadmierna filtracja, z drugiej zaś upośledzona resorpcja do uszkodzonych kapilarów limfatycznych – dochodzi zatem do obrzęków (i to o charakterze limfatycznym). Obrzęk wywołany degeneracją endotheliocytów w wyniku hypoksji, określa się mianem obrzęku ischemicznego. U pacjentów nie poddanych rekonstrukcji naczyniowej („bajpas”), wynikające z mikroangiopatii obrzęki wcale nie są wielkie. Niektórzy badacze określają je jako miejscowe obrzmienie, inni jako obrzęk okołonaczyniowy, a jeszcze inni twierdzą iż u blisko połowy pacjentów z niedokrwieniem tętniczym w stadium III i IV wg La Fontaine’a wcale nie występują. Choć obrzęki te nie należą do charakterystycznego obrazu choroby, to jednak ich terapia ogranicza możliwość progresji zjawiska, a w przypadku rekonstrukcji ułatwia rewaskularyzację w obrębie uszkodzonych kapilarów. Sama operacja rekonstrukcyjna jest także czynnikiem rozwijającym obrzęk – dane pokazują, że u aż 80% pacjentów w III i IV stadium choroby po operacji rozwija się obrzęk limfatyczny kończyny. Natomiast u pacjentów w II stadium – jedynie u 30%. Świadczy to o stopniu zaawansowania mikroangiopatii, mimo jej często subklinicznej (niewidocznej klinicznie) postaci. Warto więc stosować MDL już we wczesnych stadiach przewlekłego niedokrwienia – mimo iż nie widać obrzęków. Terapia taka może także przyczynić się do zmniejszenia objawów chromania przestankowego. Choć znów pozornie wydaje się to niezasadne, to jednak potwierdzono to naukowo. W badaniach z udziałem osób z II stopniem choroby którzy byli poddani przez 4 tygodnie zabiegom MDL stwierdzono dużo większą poprawę wydolności niż u pacjentów poddawanych w tym czasie masażowi łącznotkankowemu. (25,26,27)

Przytoczone powyżej wielorakie zastosowania MDL, sugerują jednoznacznie iż terapia ta jest „ponadwymiarowa” i nie należy jej ograniczać wyłącznie do zastosowania w medycynie a już z pewnością nie wyłącznie do terapii wtórnych obrzęków limfatycznych kończyn. Czy zatem sklasyfikowanie jej jako formy masażu medycznego jest błędne? Nie, to właśnie zastosowania medyczne stały się podstawą rozwoju tej metody i zainicjowały liczne badania naukowe z jej wykorzystaniem. Ogromna liczba publikacji z tej dziedziny potwierdza „naukowy charakter” tej metody. Opiera się ona na jasnych podstawach: anatomii i patofizjologii, które szczegółowo opisują jej oddziaływanie.

Warto także zwrócić uwagę iż od czasu gdy na przełomie lat 60/70 XXw. Földi i Asdonk położyli naukowe podstawy pod dalszy rozwój tej terapii MDL stał się częścią kompleksowej fizykalnej terapii przeciwzastoinowej – a mimo to w odniesieniu do samego manualnego drenażu limfatycznego wciąż używa się określenia: „MDL wg Voddera”. Oczywiście każdy z nas ma prawo do tworzenia własnych sposobów terapeutycznych, opisywania ich oddziaływań i prezentowania światu, jednakże manualny drenaż limfatyczny został już stworzony (i to w 1936r). Faktem jest iż wiele klinik i szkół hołduje swoim rozszerzeniom palety chwytów stosowanych w tej terapii, jednakże wszystkie nowe rozwiązania dalej realizują zasady i cele nakreślone w końcówce lat 60-tych przez Földi’ego, Asdonk’a oraz Vodder’a.

Czytaj część 1 artykułu

Czytaj część 2 artykułu

Literatura: patrz Część 1 artykułu

 

Nikt jeszcze nie ocenił tego artykułu - może będziesz pierwszy?

Wyślij własną ocenę w skali od 0 (kiepski) do 5 (bardzo dobry):

0    1    2    3    4    5   


  • Serwis używa plików cookies. Dalsze korzystanie z serwisu oznacza akceptację regulaminu i polityki prywatności
  • © Copyright by Rehamed. Kopiowanie i rozpowszechnianie treści zawartych w serwisie bez zgody Wydawcy jest zabronione.